Prawa pracownika

11 maja 2016

Kodeks Pracy wyraźnie określa, jakie obowiązki ciążą na pracowniku, jednakże przysługuje mu również szereg praw. Tych, które wynikają z samego Kodeksu Pracy, jak i tych, które związane są z zapisami zawartymi w podpisanej przez obie strony, umowie.

Podstawowe prawa każdego pracownika to:

  • wykonywanie pracy zgodnie z warunkami, jakie zostały określone w umowie o pracę, nie mogą być ów jednak mniej korzystne niż warunki, o jakich informuje Kodeks Pracy,

  • godziwe wynagrodzenie i wypłata dokonywana przynajmniej raz w miesiącu, w stałym oraz z góry ustalonym terminie,

  • warunki pracy pracownika muszą być zgodnie z obowiązującymi przepisami z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy,

  • prawo do corocznego, nieprzerwanego i płatnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 20 dni, jeśli pracownik zatrudniony jest krócej niż 10 lat oraz 26 dni, jeśli pracownik zatrudniony jest powyżej 10 lat,

  • równe prawa zarówno dla kobiet i mężczyzn, wynikające z tytuły jednakowego wypełniania takich samych obowiązków.

Ponadto główne zasady prawa pracy mówią o:

  • prawie do swobodnego wyboru pracy, co oznacza, że każdy może wykonywać swój zawód, o ile nie są to wyjątki określone w ustawie,

  • swobodzie nawiązywania stosunków pracy, czyli złożenia zgodnych oświadczeń woli, w przypadku każdego stosunku pracy,

  • prawie do poszanowania godności oraz innych dóbr osobistych pracownika,

  • obowiązku zaspokajania potrzeb bytowych, socjalnych oraz kulturalnych pracownika,

  • obowiązku ułatwiania i umożliwiania każdemu z pracowników podnoszenia kwalifikacji zawodowych,

  • prawie do tworzenia organizacji i przystępowania do nich,

  • zakazie dyskryminacji, bez względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, wyznania religijne i poglądy polityczne, narodowość, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną oraz zatrudnienie w niepełnym/pełnym wymiarze czasu pracy, na czas określony/nieokreślony.

Biorąc pod uwagę kwestie bezpieczeństwa i higieny pracy, pracownik ma prawo do:

  • oddalenia się z miejsca zagrożenia,

  • powstrzymywania się od wykonywania pracy, jeśli warunki pracy nie są zgodne z rozdziałem o bezpieczeństwie i higienie pracy, stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i/lub życia pracownika, grożą takim samym niebezpieczeństwem innym pracownikom,

  • powstrzymywania się od wykonywania pracy wymagającej szczególnej sprawności psychofizycznej, jeśli stan takowy u danego pracownika nie zapewnia mu bezpieczeństwa wykonywania pracy bądź też powoduje powstanie zagrożenia dla innych.

Pracownicy mają również szereg uprawnień związanych z rodzicielstwem, jak na przykład:

  • prawo do opieki nad dzieckiem chorym oraz zdrowym,

  • prawo do godzinowego zwolnienia z pracy w przypadku matek karmiących piersią bądź przerwy w pracy, w sumie wynoszącej godzinę.

Prawa, które wynikają zaś między innymi z Konstytucji RP, to:

  • zasada równości,

  • prawo do wykonywania pracy w warunkach bezpiecznych i higienicznych,

  • prawo do wyboru i wykonywania zawodu,

  • prawo do wyboru miejsca pracy,

  • prawo do zrzeszania się w związkach zawodowych, organizacjach społeczno-zawodowych rolników, a także organizacjach pracodawców.